ayının yekunları və qarşıda duran vəzifələrə həsr olunan kollegiya 

iclası keçirilib.

Dövlət Komitəsinin sədri Mübariz Qurbanlı toplantını giriş sözü ilə 

açaraq Prezident İlham Əliyevin sədrliyi ilə Nazirlər Kabinetinin 

2018-ci ilin birinci yarısının sosial-iqtisadi inkişafının yekunlarına 

və qarşıda duran vəzifələrə həsr olunan iclasa diqqəti cəlb edib. Ötən 6 

ay ərzində ölkəmizdə qarşıda duran bütün vəzifələrin uğurla icra 

edildiyini deyən Dövlət Komitəsinin sədri Azərbaycanın iqtisadi və 

beynəlxalq siyasət sahələrində uğurlar əldə etdiyini vurğulayıb.

Bu ilin dövlət başçısı tərəfindən ölkəmizdə "Azərbaycan Xalq 

Cümhuriyyəti İli” elan edildiyini diqqətə çatdıran Mübariz Qurbanlı bu 

münasibətlə Dini Qurumlarla İş üzrə Dövlət Komitəsi tərəfindən dini 

icmaların üzvləri arasında məqalə müsabiqəsi və tədbirlərin 

keçirildiyini, eləcə də "Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövründə 

dövlət-din münasibətləri” mövzusunda kitabın nəşr edildiyini bildirib.

Mübariz Qurbanlı hesabat dövründə dini durumun öyrənilməsi, dini 

icmaların fəaliyyətinə nəzarətin gücləndirilməsi, radikal cərəyan və 

təriqətlərin fəaliyyətinin aşkarlanması, dini obyektlərin tikintisi 

barədə məlumatların yenilənməsi, dini təhsil müəssisələrinin 

fəaliyyətinin araşdırılması və əlamətdar dini mərasimlərlə bağlı 

tədbirlər görüldüyünü bildirib. Qeyd edib ki, din adı ilə milli və 

dövlət maraqlarımıza zidd, milli-mənəvi dəyərlərimizə yad ideoloji 

təlimlərin yayılmasına qarşı mümkün vasitələrlə mübarizə davam 

etdirilib, bu istiqamətdə Qafqaz Müsəlmanları İdarəsi, hüquq mühafizə 

orqanları, Azərbaycan Respublikası Prezidenti yanında Bilik Fondu, Bakı 

Beynəlxalq Multikulturalizm Mərkəzi və digər qurumlarla birlikdə 

maarifləndirici, profilaktik və inzibati tədbirlər həyata keçirilib.

Komitə sədri milli-mənəvi dəyərlərimizə və mütərəqqi tarixi 

ənənələrimizə hər zaman yüksək qiymət və dəstək göstərən Prezident İlham 

Əliyevin müvafiq Fərman və Sərəncamı ilə Dini Qurumlarla İş üzrə Dövlət 

Komitəsinin tabeliyində Mənəvi Dəyərlərin Təbliği Fondu və Azərbaycan 

İlahiyyat İnstitutunun yaradılmasını, eyni zamanda Dövlət Komitəsinə 

olan yüksək etimadın göstəricisi kimi dəyərləndirib. Sözügedən 

qurumların ölkəmizdə yüksək dini-mənəvi mühitin qorunub saxlanması və 

inkişaf etdirilməsi istiqamətində fəaliyyətə başladıqlarını bildirib.

Çıxışında 3 və 10 iyul tarixlərində Gəncədə baş verən terror 

hadisələrinə də toxunan Mübariz Qurbanlı bu cinayət əməllərinin 

Azərbaycanda ictimai-siyasi sabitliyi pozmaq, ölkəmizin müstəqilliyinə 

zərbə vurmaq niyyəti ilə törədildiyini bildirib. Ölkəmizdə qarşıdurma 

yaratmaq məqsədilə dini şüarlarla çağırışlar edilməsini 

dövlətçiliyimizə, milli-mənəvi dəyərlərimizə qarşı təxribat kimi 

dəyərləndirib. Xaricdən idarə edilən din pərdəsi altında fəaliyyət 

göstərən radikal qrupların cəmiyyəti iğtişaşlara təhrik etmə, dövlətə 

qarşı terror, islami dəyərlərimizə zidd əməllərinə lazımi hüquqi 

qiymətin veriləcəyini deyib. Belə təxribatçı cəhdlərin möhkəm təməllər 

üzərində yaranan dövlətçiliyimizin əsaslarını heç bir vəchlə sarsıda 

bilməyəcəyini bildirib.

Daha sonra Dövlət Komitəsi sədrinin müavini Gündüz İsmayılov hesabat 

məruzəsi ilə çıxış edib. Sədr müavini Komitə tərəfindən respublikada 

dini durumu dərindən öyrənmək, dini prosesləri izləmək, əsas 

tendensiyaları müəyyənləşdirmək, radikal dini cərəyanların fəaliyyətinin 

qarşısını almaq, ölkədəki dini vəziyyətlə bağlı informasiya fondunu 

genişləndirmək, dini qurumlarla əməkdaşlığın qurulmasını təmin etmək 

istiqamətində keçirilən müvafiq tədbirlər barədə danışıb.

Gündüz İsmayılov son hesablamalara görə, ölkə ərazisində 2248 məscidin 

olduğunu, bunlardan 211-nin Naxçıvan Muxtar Respublikasının payına 

düşdüyünü qeyd edib. 778 məscidin dini icmasının Dövlət Komitəsində 

qeydiyyatdan keçdiyini bildirib.

Hesabat dövründə dini qurumların dövlət qeydiyyatına alınması ilə bağlı 

60 müraciətin (57 İslam, 3 qeyri-islam təmayüllü) daxil olduğu, 7 dini 

qurumun sənədləri qanunvericiliyə uyğun tərtib edilmədiyinə görə geri 

qaytarıldığı, ümumilikdə 16 dini icmanın (13 İslam, 3 qeyri-islam 

təmayüllü) dövlət qeydiyyatına alındığı diqqətə çatdırılıb.

Cari ildə Dövlət Komitəsi tərəfindən Ramazan ayı ilə bağlı həyata 

keçirilən ardıcıl tədbirlər barədə də danışan sədr müavini ay boyunca 

dini durumun nəzarətdə saxlanıldığını, məscid və ziyarətgahlarda 

mütəmadi monitorinqlərin aparıldığını, bütün dini icmaların QMİ-nin 

rəsmi dini təqviminə uyğun fəaliyyət göstərməsinin mütəmadi diqqət 

mərkəzində saxlanıldığını deyib. Qeyd edib ki, 2018-ci ildə Ramazan ayı 

ölkəmizdə mənəvi dəyərlərimizə uyğun formada keçirilib,  dini icmalara 

dövlət tərəfindən lazımi qayğı və dəstək göstərilib. Dini icmaların 

sərbəst şəkildə təravih namazlarının icrası, Qədr gecələrinin 

keçirilməsi ilə bağlı lazımi şərait yaradılıb.

Gündüz İsmayılov ölkədə dini duruma mənfi təsir göstərə biləcək zərərli 

dini təyinatlı ədəbiyyatın aşkarlanması, siyahısının hazırlanması və 

təkmilləşdirilməsi sahəsində işin davam etdirildiyini, idxalla bağlı 

2018-ci ilin yanvar-iyun ayları ərzində Dövlət Komitəsinə daxil olan 

müraciətlər əsasında 483 adda dini məzmunlu ədəbiyyatdan dini 

dözümsüzlüyü, ayrı-seçkiliyi və radikallığı təbliğ edən 19 adda kitabın 

ölkəyə idxalının və yayılmasının qarşısının alındığını bildirib. Əlavə 

edib ki, ölkədə nəşr olunmaq məqsədilə təqdim edilmiş 104 adda dini 

ədəbiyyatın 22-sinin çapı məqsədəuyğun sayılmayıb. 171 adda (253010 

ədəd) dini təyinatlı ədəbiyyata yapışdırılması üçün nəzarət markaları 

verilib. Hüquq-mühafizə orqanları tərəfindən müsadirə olunaraq Dövlət 

Komitəsinə göndərilən 224 adda dini təyinatlı ədəbiyyat və məmulat 

materiallarından 56-sının zərərli, yaxud müvafiq razılıq alınmadan idxal 

və istehsal edildiyi müəyyən edilib.

Sədr müavini Dövlət Komitəsinin ötən müddət ərzində hüquq-mühafizə 

orqanları ilə birgə qeyri-ənənəvi dini cərəyan mənsublarının qanunsuz 

fəaliyyətlərinə, eləcə də ixtisaslaşmış satış məntəqələrindən kənarda 

dini ədəbiyyat nümunələrinin satışının həyata keçirilməsinə qarşı 

inzibati tədbirləri intensiv şəkildə davam etdirdiyini deyib. Bildirib 

ki, respublikanın müxtəlif rayonlarında İnzibati Xətalar Məcəlləsinə 

əsasən ümumilikdə 45 nəfər barədə protokol tərtib edilərək aidiyyəti 

məhkəmələrə göndərilib.

Dövlət Komitəsinin dini maarifləndirmə istiqamətində həyata keçirdiyi  

işlər barədə danışan Gündüz İsmayılov bu istiqamətdə dini icmaları, 

yerli icra hakimiyyətlərini, orta və ali təhsil məktəblərini, cəzaçəkmə 

müəssisələrini, müxtəlif peşə sahələrini, eləcə də dini təhsil 

müəssisələrini əhatə edən, ümumilikdə 300-dən artıq tədbirin baş 

tutduğunu bildirib. İmzalanmış tədbirlər planları çərçivəsində Dövlət 

Komitəsinin Müdafiə Nazirliyi, Təhsil Nazirliyi, Daxili İşlər 

Nazirliyinin Daxili Qoşunları, Dövlət Sərhəd Xidməti, Ədliyyə 

Nazirliyinin Penitensiar Xidməti,  Bakı Şəhər Gənclər və İdman Baş 

İdarəsi ilə birgə onlarla tədbir həyata keçirilib.

Sədr müavini həmçinin, Azərbaycanda tolerantlıq ənənələri, dözümlülük, 

dinc birgəyaşayış mədəniyyətinin beynəlxalq aləmdə təbliği, eləcə də 

dini ekstremizm və terrorizm kimi bəşəriyyəti narahat edən problemlərdən 

birgə çıxış yolları axtarmaq məqsədilə keçirilən beynəlxalq tədbirlər 

barədə də danışıb. Ölkəmizin tolerantlıq və multikultural dəyərlərinin 

ölkə xaricində təbliğ edilməsi məqsədilə "Müsəlman Dünyası Bu Gün” 

(Muslim World Today) adlı internet platformasında, eyni zamanda 

"Yerusəlim Post”, Pakistanın "Morning Mail” kimi nüfuzlu onlayn 

qəzetlərində yazı və məqalələrlə çıxışlar edildiyini vurğulayıb.

Daha sonra məruzəsi dinlənilən Mənəvi Dəyərlərin Təbliği Fondunun icraçı 

direktoru Mehman İsmayılov Fondun mənəvi dəyərlərin təbliği işinin 

gücləndirilməsi istiqamətində həyata keçirdiyi tədbirlərdən söz açıb. 

Diqqətə çatdırıb ki, Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 27 mart 

2018-ci il tarixli Sərəncamı ilə Fonda ayrılan vəsait hesabına ölkəmizdə 

mənəvi dəyərləri təbliğ edən şəxslər qismində Qafqaz Müsəlmanları 

İdarəsi tərəfindən rəsmi olaraq təyinat almış, ümumi sayı 1068 nəfər 

olan imam, imam müavini və mütəvəllilərə maddi dəstək göstərilir. Mənəvi 

dəyərləri təbliğ etmək məqsədilə Fond tərəfindən Ramazan ayında 

Azərbaycanın bir sıra şəhər və rayonlarında Azərbaycanın azadlığı, 

suverenliyi və ərazi bütövlüyü uğrunda şəhid olmuş şəxslərin ailə 

üzvlərinin və müharibə veteranlarının iştirakı ilə 13 iftar süfrəsi 

təşkil olunub. Bununla yanaşı, Ramazan bayramı ərəfəsində Fond 

tərəfindən Azərbaycanın müxtəlif regionlarından ümumilikdə 66 şəhid 

ailəsinə ərzaq yardımı edilib. Fondun tərkibində Mənəvi Dəyərlərin 

Təbliği üzrə Məşvərətçi Komitənin yaradıldığını bildirən icraçı direktor 

mənəvi dəyərlərin və Azərbaycançılıq məfkurəsinin təbliği ilə bağlı 

maarifləndirici tədbirlərin, müxtəlif fond və mərkəzlərlə birgə seminar, 

konfrans və xeyriyyəçilik fəaliyyətnin təşkili, kitab nəşri, eyni 

zamanda mənəvi dəyərlərlə bağlı televiziya kanallarında və radiolarda 

veriliş və sosial çarxların verilməsi istiqamətində işlərin davam 

etdirildiyini deyib.

DQİDK-nın Gəncə bölgəsi üzrə şöbəsinin müdiri Asif Əliyev çıxışında 

Gəncə şəhərində dini durumun tam sabit olduğunu, vətəndaşlara dini 

ayinləri sərbəst şəkildə icra etmələri üçün lazımi şərait yaradıldığını 

deyib. Bildirib ki, dindarlar  dövlət tərəfindən onlara göstərilən 

diqqət və qayğını yüksək qiymətləndirir və dövlətçilik prinsiplərinə 

həmişə olduğu kimi indi də sədaqət nümayiş etdirirlər.Azərbaycan 

Respublikası Prezidenti Administrasiyasının Millətlərarası münasibətlər, 

multikulturalizm və dini məsələlər şöbəsinin müdiri Etibar Nəcəfov çıxış 

edərək ölkəmizin konfessiyalar və məzhəblər arası münasibətlər 

baxımından nümunəvi mühitə malik olduğunu bildirib. Qeyd edib ki, 

Prezident İlham Əliyev tərəfindən dini icmalara göstərilən qayğı, 

onların fəaliyyəti üçün geniş imkanların yaradılması hakimiyyətin 

milli-mənəvi dəyərlərimizə olan yüksək münasibətinin bariz nümunəsidir. 

E. Nəcəfov bu sabitliyi gözü götürməyən, onu pozmağa çalışan ölkə 

xaricindən qaynaqlanan bəzi qüvvələrin din adı altında destruktiv 

fəaliyyətlərini həyata keçirməyə cəhd göstərdiklərini təəssüflə 

vurğulayıb. Cari ilin iyul ayında Gəncə şəhərində baş vermiş hadisələr 

göstərdi ki, xarici dairələrin təlimatı ilə bəzi ekstremist qüvvələr 

məqam tapan kimi öz məkrli planlarını həyata keçirməyə can atır. Diqqətə 

çatdırıb ki, bu baxımdan xarici dairələrə bağlı olan, dindən öz siyasi 

və ideoloji məqsədləri üçün istifadə edən radikal ünsürlərər qarşı 

mübarizə tədbirləri daha intensiv aparılmalıdır. İyulun 13-də dövlət 

başçısı yanında keçirilən iclasda ölkə başçısının qeyd etdiyi məsələlər, 

verdiyi tapşırıqlar diqqət mərkəzində saxlanılmalı, radikal formada 

dindən sui-istifadə hallarının qarşısının alınması istiqamətində 

tədbirlər davam etdirilməlidir.

E. Nəcəfov dini maarifləndirmə, İslam və qeyri-islam dini icmalaları ilə 

iş, qanunvericiliyin təkmilləşdirilməsi, dini sahə ilə bağlı qurumlar 

arasında əlaqələrin möhkəmləndirilməsi, beynəlxalq qurumların 

ölkəmizdəki dini durumla bağlı hesabatlarına diqqətin artıtrılması və 

digə məsələlərlə bağlı fikirlərini bildirib və müvafiq tövsiyələr verib. 

Dini maarifləndirmə sahədində Dövlət Komitəsinin dəstəyi ilə yayımlanan 

televiziya verilişlərinin əhəmiyyətini yüksək qiymətləndirərərk bu 

istiqamətdə tədbirlərin davam etdirilməsinin vacibliyini vurğulayıb. 

Dövlət-din münasibətlərinin tənzimlənməsi, dövlətin nəzarət 

tədbirlərinin artırılması, eləcə də fəaliyyətdə çevikliyin təmin 

olunması üçün qanunvericilik bazasında düzəliş və əlavələrin edilməsinin 

zəruriliyini diqqətə çatdırıb.

Sonda Dövlət Komitəsinin 2018-ci ilin növbəti 6 ayı  üçün fəaliyyət 

planı və qarşıya qoyulan məqsədlər, görüləcək işlər, problem və 

perspektivlər geniş müzakirə edilib. Qarşıdan gələn Məhərrəm ayı ilə 

bağlı müvafiq işlərin görülməsi barədə Dövlət Komitəsinin bölgə 

şöbələrinə müvafiq tapşırıqlar verilib.